ÇOCUĞUMUN ÜSTÜN ZEKALI OLDUĞUNU NASIL ANLARIM?

ANA SAYFA / BLOG / Çocuğumun Üstün Zekalı Olduğunu Nasıl Anlarım?
Son Güncelleme Tarihi: 04 Temmuz 2017

ÜSTÜN ZEKALI NE DEMEKTİR?

Üstün zekalı bireyler, potansiyelini yaşıtlarından veya standartlardan daha iyi bir şekilde kullanabilen kişilerdir.

Üstün zekalılar çocuk yaşta aile veya eğitmenleri tarafından keşfedilemezse zamanla normal zeka seviyesine dönebilmektedirler. Dünya Üstün Zekalılar Birliği Başkanı Prof. Dr. Taisir Subhi Yamin bu tezi destekleyici açıklamalar yapmıştır. Dolayısıyla, üstün zekalıların çocuk yaşta tespit edilmesi, üstün zekalı çocuklara özel eğitim programları ile desteklenmesi gerekmektedir.

üstün zekalılar

ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLAR NASIL TESPİT EDİLİR?

Üstün zekalı çocuğun eğitimi hem okul öncesi hem de okul dönemi içerisinde farklı aksiyonlar gerektirmektedir. Dolayısıyla ilk tespit, ilk eğitmen olan anne-babalara aittir.

Çocuğum üstün zekalı mı?” sorusuna cevap arayan ebeveynler, üstün zekalılar okulu veya dernekleri gibi çeşitli kurumlardan uzman desteği alabilirler. Bu kurum veya derneklerden bahsetmeden önce çocuğun üstün zekalı olduğunu işaret eden durumlardan bahsedelim.

Yazının devamında ÜSTÜN ZEKALILAR OKULLARI'nı sizlere listeledik...

ÜSTÜN ZEKA BELİRTİLERİ NELERDİR?

Çoğunuzun üstün zeka, parlak zeka ve normal zeka seviyesinde olduğunu işaret eden çeşitli davranışları vardır. Normal zeka ve parlak zeka seviyelerini başka bir yazımızda işleyeceğiz. Peki, üstün zeka belirtisi olabilecek davranışlar/yetenekler nelerdir? Bebeklikten 5-6 yaş belirtilerine kadar sırayla ilerleyelim:

1

Bebeklikten itibaren gözlemlenebilen davranışlar arasında el-kol-bacak hareketlerinin sıklığıdır. Yani üstün zekalı çocukların bebeklik dönemi de aşırı hareketli olabilmektedir.

2

Aile bireylerini hızlı/erken öğrenme ve onları gördüğünde tanıdığını ifade eden mimikler sergileme (gülmek gibi) üstün zeka işaretlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

3

Seslere karşı duyarlılığın yaşıtlarına göre daha gelişmiş olması.


4

Ağrılara karşı fazla tepkili olması.


5

2 yaş ve sonrasında güçlü konsantrasyon yeteneğine sahip olması, uzun süreli dikkat yeteneği olması.


6

Görüp gözlemledikleri, duyduklarını ve deneyimlerini asla unutmama, mükemmel bir hafıza performansı sergileme.


7

Aşırı meraklılık ve sürekli soru sorma. Her çocuk soru sorar ama üstün zekalı çocuklar bıkmadan usanmadan soru sorar.


8

Sorarak ya da deneyim edinerek öğrenmek; öğrenmekten keyif almak.


9

Erken yaşta kelime haznesi gelişimi, uzun cümle kurabilme yeteneği ve dil bilgisi gelişimi göstermesi.


10

Hayal ettikleri olay veya nesneleri betimleyebilme, adeta üç boyutlu hayal gücü sergileme.


11

Sürekli enerjik, neşeli ve hareketli olması.


12

Zorlukların üstesinden gelebilme, problem çözmeye dayalı zeka oyunlarında başarılı olma ve soyut kavramlara karşı muhakeme yeteneğine sahip olma. (Örn: MentalUP Zeka Oyunları kategorisinde yaşıtlarından üstün performans sergileme gibi)

13

Arkadaşlarını yönetebilme, kendinden büyük çocuklarla arkadaşlık edebilme ve lider davranışlar sergileme.

Çocuğunuzun bu gibi davranışları sergilemesi üstün zekalı çocuk olduğuna işaretçi olabilir. Bununla birlikte birçok çocuğun bir miktar sahip olduğu yeteneklerden bahsetmiş olduğumuzu da unutmamak gerekir. Yani, çocuğunuz bu davranış ve yeteneklerini akranlarına oranla daha fazla sergiliyor olmasını ipucu olarak değerlendirmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. Güçlü belirtiler görüyorsanız üstün zekalılar testi durumu netleştirmenizi sağlayabilir. Bu konuda destek alabileceğiniz üstün zekalılar okulu/okulları var. (Yazının devamında üstün zekalılar okulu listesi paylaştık)

ÜSTÜN ZEKALILAR TESTİ NEDİR, NEREDE VE NASIL YAPILIR?

Özellikle çocuklar için uygulanan üstün zekalılar testi, kişinin zeka potansiyelini ve becerilerini belirlemeye yönelik bir testtir. Üstün zekalılar testi ile özel insanların belirlenmesi ve özel eğitim süreçlerine tabi tutulması amaçlanır. Daha önce de bahsettiğimiz gibi üstün zekalı çocuğun eğitimi diğer çocuklardan farklı olmalıdır. Aksi halde yeteneklerini sergileme ve geliştirme konusunda körelebilirler.

EN ÇOK TERCİH EDİLEN ÜSTÜN ZEKALILAR TESTLERİ

  • Wisc-R zeka testi (6-16 Yaş için uygun)
  • Stanford Binet Zeka Testi (2 Yaş itibariyle her yaş çocuk için uygun)
  • Epoc testi (6-16 Yaş için uygun)

ÜSTÜN ZEKALILAR OKULU VE KURUMLARDAN BAZILARI

ÜSTÜN ZEKALILAR SINAVI VE EĞİTİM PROGRAMI NASIL UYGULANIR?

Üstün zekalı çocukların veya üstün yetenekli çocukların tespit edilerek dünyaya, ülkelerine, ailelerine ve kendilerine yüksek fayda sağlayabilmesi için okullarda çeşitli tarama testleri yapılır. Üstün zekalılar sınavı, eğitim kurumları tarafından yapılabileceği gibi velilerin müracaatı ile de gerçekleştirilebilir. Üstün zekalı/üstün yetenekli olduğu tespit edilen çocuklar özel eğitim materyalleri ile desteklenir. Örnek vermek gerekirse:

MentalUP Beyin Egzersizleri Programı, Doğa Okulları, Okyanus Koleji, Enka Okulları, Final Okulları ve Bahçeşehir Koleji tarafından kullanılmaktadır.

MentalUP, çocukların zeka potansiyelini keşfetme ve geliştirme konusunda oyun şeklinde tasarlanmış beyin egzersizleri sunan TÜBİTAK destekli bir uygulamadır. Bununla birlikte PEDAGOJİK ÜRÜN sertifikasına sahiptir. MentalUP, çocuk gelişim uzmanlarının sıklıkla tavsiye ettiği uluslararası bir uygulama olma özelliği de taşır.

Sadece üstün zekalı çocuklar için değil; tüm çocuklar için zeka oyunları içeren MentalUP, bireysel kullanıma da açık bir uygulamadır. Çocuğunuzun bilişsel gelişimine katkıda bulunmak; bunu yaparken eğlenmesini sağlamak için MentalUP'a üye olun. Denemek isteyenler için 7 gün ÜCRETSİZ kullanım hakkı vermektedir.

MentalUP Zeka Oyunları: Şimdi Deneyin

TÜRKİYE’DE ÜSTÜN ZEKALILAR

TÜZDER başkanı Tunahan Coşkun, Türkiye’de üstün zekalı çocuk sayısının net olarak bilinmediğini ifade ediyor. Bunun sebebi: Bugüne kadar gerçek anlamda ve tam kapsamlı bir tarama testi yapılmamış olması. Bu durum çok net ifade ediyor ki, Türkiye’de henüz keşfedilmemiş binlerce üstün zekalı çocuk var!

Çocukların, akademik başarı ortalamalarından yola çıkılarak Türkiye’deki üstün zekalı çocuk sayısının ortalama 650.000 olduğu tahmin ediliyor. Tabi ki şuan için bu bir tahmin.

Dünyada ve Türkiye’de üstün zeka potansiyeli gösteren bireylerin sayısı, nüfusun %2-%3’ü olarak ifade ediliyor.

ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN YAŞADIĞI PROBLEMLER

Özel yetenekli çocuklar genellikle yaramaz, dikkatsiz ve umursamaz olmakla suçlanırlar. Oysaki bu tamamen yargılayan kişilerin eğitimsizliğini işaret eder.

Doğrusu: Bu tür çocukların düşünme gücü diğerlerinden daha hızlı geliştiği için bulundukları ortamda sivrilmeleri kaçınılmaz olur.

Bildiğiniz gibi, dikkat eksikliği çağımızın problemlerinden biri olmakla birlikte öğrenme bozukluğu olup zeka potansiyeli yüksek çocuklarda da sıklıkla görülmektedir. Bu onların kesinlikle umursamaz olduklarını göstermez.

Zeka yaşı ve beceri olarak yaşıtlarından önde olan çocuklar, dersleri veya yaşıtları için uygun aktiviteleri sıkıcı bulabilirler. Bu durum, bulundukları ortamdan rahatsız olmalarına ve uzaklaşmak istemelerine sebep olabilir. Bazen içine kapanıklık olarak yorumlanan durumlar aslında bir tür yalnızlıktır. Bu yalnızlık, ilerleyen yaşlarda beyin göçlerine dönüşebilmektedir. Bireyler, kendilerini daha iyi ifade edebileceklerine inandıkları ülkelere göç edebiliyorlar.

Türkiye’de üstün zekalılar için özel eğitim kurumları ve özel uygulamalar geliştirilmeye başlandı. Bunların bir kısmını yukarıda paylaştık. Elbette yeterli değil. Üstün zekalıların keşfedilmesi ve potansiyellerinin değerlendirilmesi için çalışmalar, hız kesmeden devam etmelidir.

Özel yetenekli çocuklar, özel eğitim müfredatı ve uygun eğitmenler ile eğitim alamadıklarında kendilerini ifade etme konusunda her zaman güçlük çekerler.

Oysa ki üstün zeka potansiyeline sahip çocukların keşfedilmesi sadece bireysel bir artı olarak değerlendirilmemelidir. Bu konuyu da özlü bir sözle özetlemek gerekirse:

“Bir ulusun değeri, o ulusu meydana getiren bireylerin değeri ile ölçülür.”

-J.S. Mili-