ÇOCUKLARDA HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU VE TEDAVİSİ

ANA SAYFA / BLOG / Çocuklarda Hiperaktivite Bozukluğu ve Tedavisi
Son Güncelleme Tarihi: 10 Nisan 2018

Çocuğunuz aşırı hareketli, yerinde duramıyor, çok çabuk sıkılıyor ve tehlikeli olabilecek davranışlar sergiliyor mu? Bu ve benzeri belirtiler gözlemlediyseniz aklınıza gelen ilk bozukluk, hiperaktivite olabilir. Haklı da olabilirsiniz ancak “hiperaktivite nedir?” sorusunun net cevabını bilmeden değerlendirme yapmamalısınız.

Bazen hiperaktif şeklinde sıfatlandırılan çocukların, aslında hiperaktif olmadığı; sadece biraz yaramazlık yapma eğiliminde olduğu da gözlemlenebiliyor. Bu nedenle, bu yazıyı mutlaka sonuna kadar okumanızı tavsiye ediyorum.

Yazıda, hiperaktivite belirtileri, hiperaktif çocuğun eğitimi ve tedavisi hakkında detaylı bilgileri bulabilirsiniz.

Hiperaktivite bozukluğu

HİPERAKTİVİTE NEDİR?

Çocuklarda plansızlık ve aşırı hareketlilik şeklinde açığa çıkan, dürtüsel bir bozukluktur. Hiperaktif çocuklar, rahatsız edici davranışları kasten yapmazlar. Yani, bu bir tür şımarıklık veya benzeri durum değildir. Hiperaktivite bozukluğu, dürtülerin kontrol edilmesinde yaşanan güçlükten ileri gelir.

Hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar, birazdan aşağıda okuyacağınız davranışlarıyla özel hayatlarında ve sosyal hayatlarında çeşitli problemler yaşayabilirler. Sürekli eleştirilerin hedefi olabilir, muhtemel dikkat sorunlarıyla derslerden geri kalabilirler. Yaşıtlarından geri kalan çocukların özgüveni zarar görür ve diğer olumsuzluklarla birlikte yetersizlik hissedebilirler. Bu tür olumsuzlukların yaşanmaması için mutlaka önlem alınmalıdır.

HİPERAKTİF ÇOCUKLAR NASIL DESTEKLENMELİ?

Eğitim ve Gelişim Tavsiyeleri

  1. Çocuğunuza destek olmak için onun adına etkin bir planlama yapabilirsiniz. Ders saatleri, oyun saatleri, çeşitli etkinlik saatleri belirleyebilir ve kurallara uyması konusunda onu motive edebilirsiniz. Planlamayı siz yapmazsanız, onun yapmasını beklemek şimdilik gerçekçi bir beklenti olmaz. Planlama alışkanlığı kazanması için ona biraz zaman tanımalı ve diğer çocuklardan faklı (geçerli mazereti) olduğunu unutmamalısınız.
  2. Dikkat egzersizleriyle dikkatini güçlendirmesine, interaktif beyin egzersizleriyle düşünme ve öğrenme becerilerini geliştirmesine katkı sağlayabilirsiniz. Bu hususta, Ruh Sağlığı Derneği’nden onaylı, pedagojik ürün sertifikasına sahip, MentalUP uygulamasını kullanabilirsiniz.
  3. ÖNEMLİ BİLGİ:

    MentalUP, içerisindeki oyunlaştırılmış dikkat ve öğrenme becerilerinin gelişimini destekleyen egzersizlerle, çabuk sıkılan çocukların bile yoğun ilgisini görüyor. Bu sayede eğitmenler ve ebeveynler, çocuğa ısrar etmek zorunda kalmadan, onun da eğlenebileceği şekilde gelişimini destekleyici içerik sunmuş oluyorlar.

    MentalUP’ı Denemek İçin Tıkla

  4. Öğretmeniyle görüşün ve çocuğunuzda hiperaktivite olduğu için dikkatinin çok kolay dağılabileceğini hatırlatın. Sınıfta ön sıralarda ve pencereden uzak noktalarda oturmasını sağlayın.
  5. Aşırı olan enerjisini, sağlıklı bir şekilde boşaltmasını sağlayacak aktiviteler sunabilirsiniz. Özellikle spor faaliyetleri ile hiperaktif çocuklar, enerjilerini doğru yöne kanalize etmiş olurlar. Spor yapmak, kan akışını hızlandırarak beyne daha fazla oksijen taşınmasını sağlar. Bu da beyin gelişimini destekleyen ve dikkat eksikliğine iyi gelen bir aktivitedir.
  6. Çabalamış olmalarını ödüllendirin. Sonuca değil, çabaya odaklanın. Aslında bu öneri, sadece hiperaktif çocukların ebeveynlerine değil; tüm ebeveynleredir ama siz bir hiperaktif çocuğun velisiyseniz, bu konuya çok özen gösterin.
Hiperaktif çocuk

Şimdi hiperaktivitenin tedavisini inceleyelim. Tedavi yöntemlerini incelemeden önce, henüz tanısı konmamış çocukların ailelerini bilgilendirmek için belirtilerden de bahsedelim.

HİPERAKTİVİTE BELİRTİLERİ NELERDİR?

En kolay gözlemlenebilen belirtisi aşırı hareketlilik olduğundan, halk arasında, enerjisi yüksek çocuklar için de bazen “hiperaktif çocuk” ifadesi kullanılmaktadır. Yazının başında da belirttiğim gibi, bu yaklaşım doğru değildir. Bazı çocuklar, sadece enerjisi yüksek olduğu için hareketlidirler.

Aşağıdaki hiperaktivite belirtileri, tanı/teşhis için çocuk psikiyatristlerinden destek almanız konusunda size ipuçları verebilir.

  • Dikkatsizlik: Çocuğunuzda, aşırı hareketliliğin yanında dikkat bozukluğu da gözlemliyorsanız, bu durum hiperaktivite belirtisi olabilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çoğu kez bir arada görülür.
  • Çabuk Sıkılma: Hiperaktif çocuklar, meşgul oldukları işlerden –genellikle- çok çabuk sıkılırlar. Bir işten diğer bir işe anında geçiş yapabilirler.
  • Sabit Duramama: Oturduğu yerde veya herhangi bir bekleme alanında sabit duramama davranışı da yine hiperaktivite belirtileri arasında değerlendirilmektedir.
  • Kurallara Uymama: Hiperaktif çocukların kurallara uymakta güçlük çektiği gözlemlenmektedir.
  • Söz Kesme: Belirtiler arasında, sürekli birilerinin sözünü kesme davranışı da görülmektedir.
  • Dürtüsellik - Düşünmeden Hareket Etme: Hiperaktif çocuğun belirtileri arasında en güçlüsü de dürtüselliktir. Dürtüsellik; aklına geleni hemen yapma, tehlikeyi görememe, sonuçlarını düşünmeme gibi davranışlarla özetlenebilir.
  • Rahatsız Edici Olma: Hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda sıkça gözlemlenen davranışlardan biri de başkalarını rahatsız etme veya işinden alıkoyma durumudur.
  • Saldırganlık: Uyumsuz ve saldırgan tutumlar görülebilmektedir.

HİPERAKTİVİTE TEDAVİSİ

Tedavi için öncelikle klinik tanı konulması gerekmektedir. Hiperaktif tanısı koyabilmek için çocuğun diğer ortamlarda nasıl davrandığı da değerlendirilmelidir. Bu nedenle, anne-baba ile birlikte çocuğun eğitimine katkıda bulunan (öğretmen, dadı gibi) diğer kişilerin de gözlemleri değerlendirilmelidir. Çocuk ruh sağlığı uzmanları, bu verileri bir arada değerlendirmek için çeşitli testler ve ölçekler kullanırlar.

Hiperaktivite tedavisinde en sık tercih edilen yöntem, ilaçlı ve ilaçsız tedavilerin bir arada kullanıldığı kombine yöntemlerdir. İlaç kullanın veya kullanmayın; psikoterapi alın veya almayın, her durumda MentalUP ile çocuğunuzun dikkat, düşünme ve öğrenme becerilerinin gelişimini destekleyebilir, okul başarısına katkı sağlayabilirsiniz.
Hiperaktivite tedavisi ve testi

Nörolojik testler ve nöropsikiyatrik testler: Hiperaktivite testi, DEHB testi, çeşitli ölçekler ve gözlemler ile bozukluğun hem kaynağı, hem de tam olarak hangi alanlarda olduğu belirlenir. Sonrasında ise en uygun tedavi süreci başlatılır.

Hiperaktivite tedavisinde ilaç reçete edilebilir. Hiperaktivite ilaçları genellikle metilfenidat içerir. Metilfenidatın yan etkileri sizi endişendiriyor olsa bile kullanım konusundaki kararı uzman doktora bırakmanızı tavsiye ederim. Unutmayın, hiperaktivitenin çocuğun gelişimine vereceği zarar, ilaçların yan etkilerinden daha fazla olabilir.

Bazı durumlarda ilaçsız tedavi, yani psikoterapi yöntemi uygulanır. Davranışçı terapi ile çocuğa doğru davranış alışkanlıkları kazandırılması hedeflenir. Hiperaktif çocuklarda sıkça gözlemlenen aşırı enerjinin doğru faaliyetlere yönlendirilmesi, saldırganlık gibi tutumların ortadan kaldırılması, plansız hareket etme yerine planlama becerisi kazandırılması ve benzeri davranış değişikliği adımları atılır. Elbette bu süreç, bir paragrafla anlatılacak kadar basit veya kısa bir süreç değildir. Sürecin bir uzman tarafından yönetilmesi gerekir.

HİPERAKTİVİTE TÜRLERİ

İlaçlı tedavi ve ilaçsız terapi yöntemleri belirlenmeden önce hiperaktivitenin türüne bakılır. 3 tip hiperaktivite vardır:

  • Kombine Tip: En yaygın görülenidir. Dikkat problemlerinin ve aşırı hareketliliğin bir arada görüldüğü DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) türüdür.
  • Hiperaktivitenin Baskın Olduğu Tip: Dikkat problemlerinin daha az görülüp, ağırlıklı olarak aşırı hareketliliğin görüldüğü türdür.
  • Dikkat Problemlerinin Baskın Olduğu Tip: Hiperaktif hareketlerin daha az görülüp, ağırlıklı olarak dikkate dayalı sorunların görüldüğü türdür.

Daha fazla annenin, babanın ve eğitici rolü olan herkesin bilgilenmesi için bu yazıyı sosyal medya hesaplarınızda paylaşabilirsiniz.

5 10 kişi
Puan Ver
Oylamanız alındı, teşekkür ederiz.