DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

ANA SAYFA / BLOG / DEHB

Dikkat eksikliği nedir?” sorusunun bilimsel karşılığını bilmeden “çocuğumda dikkat eksikliği var” diyen ailelere rastlıyor olmak üzücü. Çocuğunuz için veya kendiniz için tahmin üzerine “hiperaktif” teşhisi koymak doğru değildir! Çocuklarda öğrenme güçlüğüne sebep olan, çeşitli problemleri beraberinde getiren dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) hakkında güncel, sade ve oldukça bilgilendirici bir yazı hazırladık:

dehb
  • Dikkat Eksikliği – Dikkat Bozukluğu Nedir?
  • Dikkat Eksikliği Nedenleri (Dikkat Eksikliği Neden Olur?)
  • Dikkat Eksikliğine Ne İyi Gelir? (Yazı sonunda ilaçlı-ilaçsız yöntemlerden bahsettik)
  • DEHB – Dikkat Eksikliği Tedavisi Nasıl Olur?
  • Hiperaktif Nedir?
  • DEHB Belirtileri Ayrı Ayrı (Dikkat Eksikliği Belirtileri - Hiperaktivite Belirtileri)
  • DEHB Türleri

Gelin bu sorunları bilgilendirici ve yönlendirici bir yazı ile ortadan kaldıralım. Sonuna kadar okursanız daha fazla araştırma yapmanıza gerek kalmadan neler yapmanız gerektiği hakkında fikir sahibi olacaksınız.

DEHB (DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU) NEDİR?

DEHB: aşırı hareketlilik, dikkat ve konsantrasyon bozukluğu, dürtüsellik (impulsivite) şeklinde açığa çıkan psikiyatrik sorunlardan biridir. DEHB, kişiyi ömür boyu takip edebilecek bir hastalık olduğu gibi çocuklarda daha sık gözlemlenir ve yaş ilerledikçe -genellikle- belirtilerini kaybeder. Çocuk yaşlarda başlayan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çocuğun ömür boyu yaşam kalitesini etkileyebilecek güçte bir problemdir ve muhakkak teşhis/tedavi edilmesi gerekmektedir. DEHB hastalığını daha iyi tanımak için DEHB türlerine bakalım:

DEHB TÜRLERİ

Kombine DEHB, dikkatsiz DEHB, hiperaktif/dürtücü DEHB olmak üzere 3 farklı DEHB hastalığı gözlemlenir.

  • Kombine DEHB Nedir?: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tüm belirtilerini içeren en yaygın DEHB türüdür.
  • Dikkatsiz DEHB Nedir?: hiperaktivite bozukluğu olmayan ama konsantrasyon ve dikkat bozukluğu olan DEHB türüdür.
  • Hiperaktif/Dürtücü DEHB Nedir?: Dikkat eksikliği/dikkat bozukluğu olmayan DEHB türüdür.

DEHB BELİRTİLERİ

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar bazı davranışlarıyla gözetmenlere ipucu verirler. Örnek: çocuğunuzun sizi dinliyormuş gibi görünüp aslında dinlemediğini, sürekli başka hayallere daldığını gözlemliyor olmak dikkat eksikliği belirtilerinden biri olabilir. Bir oyunu veya faaliyeti tamamlamadan diğerine geçmek ve bunu sürekli tekrarlıyor olmak da dikkat eksikliği belirtileri arasında yer alır.

HATIRLATMA: Bunlar sadece ipuçlarıdır. Kendi kendinize DEHB teşhisi koyup “kızımda/oğlumda dikkat bozukluğu var” demek kesinlikle yanlış bir yaklaşımdır. Dikkat eksikliği belirtileri olarak değerlendirdiğiniz durumlar gayet normal ve anlık davranışlar da olabilir. Dikkat eksikliği tedavisi veya hiperaktivite tedavisi gerektirebilecek durumlar tek başına ya da birlikte gözlemlenebilir. Bu yüzden aşağıdaki listede dikkat eksikliği belirtileri ile hiperaktivite belirtileri ayrı ayrı listelenmiştir. Uzman doktorunuz DEHB belirtilerini incelemek için size bu listedeki davranışların sıklığını sorabilir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ

  1. Dış seslerden veya önemsiz faktörlerden etkilenip asıl meşgul olunan işten kopmak
  2. Sık sık hata yapmak ve dalgınlık şeklinde gözlemlenen sakarlıklar yapmak
  3. Konsantrasyon gerektiren oyun veya aktivitelerde başarısız olmak
  4. Oyun ve işler arasında hızlı geçişler yapmak; biri bitmeden diğerine atlamak
  5. Sohbet esnasında başka şeyler hayal edip karşıdakini adeta duymamak, anlatılanları akılda tutamamak
  6. Unutkanlık
  7. Görev ve sorumlulukları sürekli ertelemek

Şeklinde görülen davranışlar dikkat eksikliği belirtileri olarak değerlendirilebilir.

HİPERAKTİVİTE BELİRTİLERİ

Hiperaktif Nedir: Aşırı hareketlilik ve dikkatsizlik gibi öğrenmeyi etkileyecek güçte sorunlar yaşayan çocuklara hiperaktif denir.

  1. Aşırı hareketlilik, oturduğu yerde duramama.
  2. Aşırı konuşma
  3. Mobilyalara veya tırmanma amacı taşımayan nesnelere tırmanma
  4. Bir odanın içinde dahi olsa dolaşmaya çıkma, tabiri caizse amaçsız volta atma

Şeklinde görülen davranışlar hiperaktivite belirtileri olarak değerlendirilebilir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ NEDEN OLUR?

Dokunma, koklama, tatma, işitme ve görme olmak üzere 5 duyu organından herhangi birinde yetersizlik (sağlıklı çalışmama) durumu olursa dikkat eksikliğine sebep olabilmektedir. Bununla birlikte;

  • Düzensiz uyku,
  • Sağlıksız beslenme,
  • İyi dinlenememe

gibi organizmaya bağlı sebeplerden kaynaklanabilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tedavisi çok yönlü bir inceleme gerektirir. Yukarıda saydığımız sebeplere ek olarak;

  • Psikolojik sorunlar,
  • Motivasyon eksikliği,
  • Genetik faktörler

dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna sebebiyet verebilmektedir.

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU - DEHB TEDAVİSİ

Yukarıda bahsetmiş olduğumuz gibi dikkat eksikliğine sebep olan faktörler tek tek incelenmelidir. Çocuk neden hiperaktif veya neden dikkat bozukluğu var? Bunu tespit etmek için çeşitli nörolojik testler ve nöropsikiyatrik testler mevcuttur. Uzman doktorunuz sizi bu konuda yönlendirecek ve gerekli testlerin ilgili uzmanlarca yapılmasını sağlayacaktır. Bu testler sayesinde “dikkat eksikliği neden olur?” sorusuna yanıt verilir. Algısal mı, yorumsal mı, içgüdüsel mi yoksa motor alanında bir eksiklik mi var? Tamamı yanıt bulur. Akabinde dikkat eksikliği tedavisi başlar. Çeşitli dikkat eksikliği ilaçları uygulanabilir. İlaçlı ve ilaçsız DEHB tedavisi hakkında daha detaylı bilgiyi bir sonraki yazımızda paylaşacağız.

DİKKAT EKSİKLİĞİNE NE İYİ GELİR?

İlaçlı tedavi dışında alternatiflerinizi merak ediyorsanız Türkiye’de bir ilk olan ve TÜBİTAK desteği ile geliştirilen MentalUP beyin egzersizlerinden bahsedebiliriz. PEDAGOJİK ÜRÜN sertifikasına sahip olan MentalUP beyin egzersizleri, dikkat ve konsantrasyon oyunları ile çocuğunuzun beynini zinde tutarak, dikkat gelişimi sağlar. Bu doğru! Oyun şeklinde tasarlanmış dikkat ve konsantrasyon egzersizleri sayesinde çocuğunuza ısrar etmek zorunda kalmadan bu tedaviyi uygulayabilirsiniz. Çocuğunuz tablet, telefon veya bilgisayar ile oyun oynadığını düşünürken aslında dikkat ve konsantrasyon egzersizleri ile meşgul olur. Hem eğlenir hem gelişir. Detaylı Bilgi almak için MentalUP Dikkat Dağınıklığı sayfasını ziyaret edebilirsiniz.